WOJEWÓDZTWO ŁÓDZKIE   
Łódzki  Ośrodek  Doradztwa  Rolniczego  z  siedzibą w  Bratoszewicach

Prawo rolne:
Ustawy        
Rozporządzenia 

 

Stronę redaguje:
 Henryka Telus
WODR Bratoszewce
Oddział Piotrków Tryb.

Zarys historyczny

    Bogate i ciekawe są dzieje ziemi piotrkowskiej okresu trybunalskiego, okresu najazdów szwedzkich w XVII i XVIII wieku oraz walk narodowo-wyzwoleńczych. Bogata jest też architektura miasta Piotrkowa i okolic, m.in. oddalonego zaledwie 4 km na północny zachód 0,5 km od drogi Piotrków - Łódź, Zamku w Bykach.
    Pierwszą wzmiankę zanotowano w roku 1416, kiedy wieś Byki była własnością rodziny Jaxa Bykowskich herbu Gryf (potwora mającego głowę i skrzydła orła, a ciało lwa). Jan z Byków otrzymał dla wsi w 1454 roku prawo niemieckie. W XV lub XVI wieku Jaxa Bykowscy wznieśli obronny zamek późnogotycki z czterema wieżami, który
około 1604 roku został przebudowany na pałac późnorenesansowy. Kiedy Byki stały się własnością Wężyków budowla zaczęła niszczeć. Dopiero w połowie XIX wieku nowi właściciele Jeziorańscy zaczęli zamek odbudowywać i podnosić z upadku. Lata pierwszej i drugiej wojny światowej doprowadziły zamek do ruiny.
    Restauracja zamku nastąpiła dopiero po II wojnie światowej, kiedy to ostatni właściciel, pan Maksymilian Czarnecki,  przekazał obiekt na cele oświaty  rolniczej. Dzięki staraniom władz konserwatorskich została przywrócona dawna architektura zamku, choć są ślady wielu przróbek.
    Zamek jest budowlą jednopiętrową wzniesioną z cegły na planie długiego prostokąta. Dwupiętrowa jest część środkowa, w której mieści się brama przejazdowa, część tą nazywano wieżą.

    Do obu stron zamku przylegają baszty. Lewa, kwadratowa baszta zapewne spełniała rolę kaplicy. Baszta z prawej strony jest pozostałością minionego okresu zamku późnogotyckiego, u dołu prostokąta, wyżej ma sześć boków, wsparta jest filarem przyporowym, oprócz okien są otwory strzelnicze. Architektonicznymi elementami wystroju są późnorenesansowe obramowania piaskowcowe okien, głównie w części środkowej. Dwa okna prostokątne pierwszego piętra elewacji wschodniej i zachodniej zwieńczone są fryzem i gzymsem z fragmentami napisów na fryzie w języku łacińskim.

    Główny portal w elewacji wschodniej jest ujęty w boniowane (zaakcentowane krawędzie prostokątnych kamieni dla uzyskania efektu dekoracyjnego) półkolumny.
    Archiwoltę (ornamentowe obramowanie) zdobi ornament plecionkowy z maszkaronem (ludzka twarz w ujęciu groteskowym) w środku. Na fryzie jest wydłużony kartusz - w zwieńczeniu herb, ujęty dwiema ślimacznicami.

    W elewacji zachodniej godny jest uwagi portal po prawej stronie bramy przejazdowej w wysuniętej części, która mieści klatkę schodową.
    Archiwoltę tego portalu zdobi ornament roślinny. Nad gzymsem w środkowej części stoi kolumienka ozdobiona owocami i liśćmi gronowymi. Kolumienka przecina element dekoracyjny o kształcie wysokiego trójkąta. Po obu stronach gzymsu stoją dwie szyszki na cokołach. Dodatkowe informacje: e-odchudzanie.com.pl/dieta-atkinsa.html

    Na części środkowej zamku jest dach czterospadowy, na pozostałych dwuspadowy. Dachy kryte są czerwoną dachówką. W niektórych pomieszczeniach zachowały się sklepienia kolebkowe i stropy drewniane ze starymi belkami. Po renowacji w 1958 roku zamek można oglądać w całej okazałości.

 

 

Opracowanie na podstawie pracy zbiorowej uczestników obozu naukowego
w Sulejowie k/Piotrkowa rok 1948 "Zabytki sztuki w Polsce"