Dz.U. z 2004 r. Nr 91, poz. 873
                                        
                                        
                                        
                                        
                                   U S T A W A
                            z dnia 2 kwietnia 2004 r.
                                        
              o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników
                    oraz o zmianie niektórych innych ustaw[1]
                                        
                                     Art. 1.
W ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z
1998 r. Nr 7, poz. 25, z późn. zm.)[2] wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 1:
   a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
     "1. Ubezpieczenie społeczne rolników, zwane dalej "ubezpieczeniem",
       obejmuje, na zasadach określonych w ustawie, rolników i pracujących z
       nimi domowników, którzy:
         1) posiadają obywatelstwo polskie lub
         2) przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie
           wizy lub karty pobytu wydanej w związku z uzyskaniem zezwolenia na
           zamieszkanie na czas oznaczony lub zezwolenia na osiedlenie się na
           terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub
         3) są obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej.",
   b)  po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
       "1a. Ubezpieczenie obejmuje obywateli, o których mowa w ust. 1 pkt 3,
         jeżeli przepisy Unii Europejskiej dotyczące stosowania systemów
         zabezpieczenia społecznego nie stanowią inaczej." ;
2) w art. 2 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
   "2. Prezes Kasy jest centralnym organem administracji rządowej, podległym
     ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego.";
3) art. 5a otrzymuje brzmienie:
    "Art. 5a. 1. Rolnik lub domownik, który podlega ubezpieczeniu w pełnym
            zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata,
            rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej
            opodatkowanej zgodnie z przepisami o zryczałtowanym podatku
            dochodowym lub rozpocznie współpracę przy prowadzeniu tej
            działalności, podlega nadal temu ubezpieczeniu, jeżeli nie jest
            pracownikiem i nie pozostaje w stosunku służbowym.
           2. Rolnik lub domownik, o którym mowa w ust. 1, podlega nadal
            ubezpieczeniu, jeżeli w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia
            wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpoczęcia
            współpracy przy prowadzeniu tej działalności, złoży Kasie
            oświadczenie o kontynuowaniu tego ubezpieczenia oraz udokumentuje
            spełnienie warunków opodatkowania tej działalności w formie
            zryczałtowanego podatku dochodowego w terminie 7 dni od dnia
            otrzymania dokumentu ustalającego przez organ podatkowy tę formę
           opodatkowania.
           3. Niezachowanie któregokolwiek z terminów, o których mowa w ust. 2,
            jest równoznaczne z ustaniem ubezpieczenia z końcem kwartału, w
            którym rolnik lub domownik rozpoczął wykonywanie pozarolniczej
            działalności gospodarczej lub rozpoczął współpracę przy prowadzeniu
            tej działalności.
           4. Jeżeli z dokumentów przedstawionych przez rolnika lub domownika
            wynika, że nie są spełnione warunki dalszego podlegania
            ubezpieczeniu określone w ust. 1, przepis ust. 3 stosuje się
            odpowiednio.
           5. Do dnia 14 lutego każdego roku rolnik lub domownik prowadzący
            pozarolniczą działalność gospodarczą lub współpracujący przy
            prowadzeniu tej działalności, podlegający ubezpieczeniu,
            zobowiązany jest po rozliczeniu roku podatkowego złożyć Kasie
            zaświadczenie właściwego organu podatkowego o wysokości należnego
            podatku za miniony rok.
           6. Jeżeli kwota podatku, o którym mowa w ust. 5, przekroczy kwotę 2
            528 zł ubezpieczenie rolnika lub domownika ustaje z końcem
            kwartału, w którym rolnik lub domownik zobowiązany był złożyć Kasie
            zaświadczenie.
           7. Niezachowanie terminu, o którym mowa w ust. 5, o ile nadal
            prowadzona jest pozarolnicza działalność gospodarcza, jest
            równoznaczne z zaistnieniem okoliczności powodujących ustanie
            ubezpieczenia z końcem kwartału, w którym rolnik lub domownik
            zobowiązany był złożyć zaświadczenie.
           8. Kwota podatku, o której mowa w ust. 6, zwana dalej "roczną kwotą
            graniczną", podlega corocznej waloryzacji wskaźnikiem cen towarów i
            usług konsumpcyjnych ogółem, określonym w ustawie budżetowej za
            rok, którego kwota dotyczy, ustawie o prowizorium budżetowym lub
            ich projektach, jeżeli odpowiednie ustawy nie zostały uchwalone.
           9. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego ogłasza w
            Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" w
            drodze obwieszczenia, roczną kwotę graniczną, o której mowa w ust.
            8.
          10. Za pozarolniczą działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1,
            uważa się pozarolniczą działalność gospodarczą prowadzoną na
            podstawie przepisów o działalności gospodarczej.
         11. Za rozpoczynającego współpracę przy prowadzeniu pozarolniczej
           działalności gospodarczej, o którym mowa w ust. 1, uważa się rolnika
           lub domownika, który w stosunku do prowadzącego tę działalność
           spełnia kryteria osoby współpracującej określone w przepisach o
           systemie ubezpieczeń społecznych.";
4)  w art. 6:
   a)  pkt 1 otrzymuje brzmienie:
     "1) rolniku - rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i
       prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na
       własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu
       gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych,
       a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie
       gospodarstwa rolnego do zalesienia,",
   b)  pkt 3 otrzymuje brzmienie:
     "3) działalności rolniczej - rozumie się działalność w zakresie produkcji
       roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej
       i rybnej,",
   c) pkt 5 otrzymuje brzmienie:
     "5) dziale specjalnym - rozumie się dział specjalny produkcji rolnej, o
       którym mowa w załączniku do ustawy,",
   d) pkt 6 otrzymuje brzmienie:
     "6) przepisach emerytalnych - rozumie się przepisy o emeryturach i rentach
       z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,",
   e) uchyla się pkt 9,
   f) po pkt 10 dodaje się pkt 10a-10c w brzmieniu:
       "10a) emeryturze lub rencie rolniczej z ubezpieczenia - rozumie się
          emeryturę lub rentę inwalidzką z ubezpieczenia społecznego rolników
          indywidualnych i członków ich rodzin oraz emeryturę rolniczą lub
          rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy,
        10b) emeryturze lub rencie z ubezpieczenia - rozumie się emeryturę lub
          rentę rolniczą z ubezpieczenia, rentę rolniczą szkoleniową i rentę
          rodzinną,
        10c)  ustalonym prawie do emerytury lub renty - rozumie się ustalone
          prawo do emerytury lub renty z ubezpieczenia albo ustalone prawo do
          emerytury lub renty na podstawie przepisów emerytalnych lub innych
          przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym, a także ustalone prawo do
          zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,
          przyznanego na podstawie przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu
          bezrobociu, oraz świadczenia o charakterze rentowym z instytucji
          zagranicznej,",
   g) pkt 12 i 13 otrzymują brzmienie:
       "12) innym ubezpieczeniu społecznym - rozumie się obowiązkowe
         ubezpieczenia emerytalne i rentowe określone w przepisach o systemie
         ubezpieczeń społecznych lub zaopatrzenie emerytalne określone w
         odrębnych przepisach,
       13) osobie podlegającej innemu ubezpieczeniu społecznemu - rozumie się
         osobę podlegającą obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym
         na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych lub objętą
         przepisami o zaopatrzeniu emerytalnym,",
   h) po pkt 13 dodaje się pkt 13a i 13b w brzmieniu:
       "13a) świadczeniach z ubezpieczeń społecznych - rozumie się zasiłek
          chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne, do których przysługuje prawo
          z tytułu ubezpieczenia chorobowego na podstawie przepisów o
          świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby
          i macierzyństwa,
        13b) należnościach z tytułu składek - rozumie się składki, należne od
          nich odsetki i koszty upomnienia,";
5)  art. 7 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 7. 1. Ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu
             podlega z mocy ustawy:
           1)  rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych
             powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny,
           2) domownik rolnika, o którym mowa w pkt 1
             - jeżeli ten rolnik lub domownik nie podlega innemu ubezpieczeniu
              społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty
              albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń
              społecznych.
         2. Ubezpieczeniem wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim na wniosek
           obejmuje się innego rolnika lub domownika, jeżeli działalność
           rolnicza stanowi stałe źródło jego utrzymania, a także osobę, która
           będąc rolnikiem przeznaczyła grunty prowadzonego gospodarstwa
           rolnego do zalesienia na zasadach określonych w odrębnych
           przepisach.
         3. Innego rolnika, domownika lub osobę, która przeznaczyła grunty do
           zalesienia, obejmuje się ubezpieczeniem wypadkowym, chorobowym
           i macierzyńskim na wniosek, wyłącznie w zakresie ograniczonym do
           świadczeń określonych w art. 9 pkt 1, jeżeli podlegają innemu
           ubezpieczeniu społecznemu albo mają ustalone prawo do emerytury lub
           renty lub do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
         4.  Przepisów ust. 2 i 3 nie stosuje się do emerytów i rencistów,
           którzy mają orzeczoną niezdolność do samodzielnej egzystencji.";
6)  w art. 8:
   a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
     "1. Za każdego ubezpieczonego opłaca się składkę w równej wysokości, z
       zastrzeżeniem ust. 3 i 3a.".
   b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
     "3. Za ubezpieczonego, o którym mowa w art. 7 ust. 3, opłaca się jedną
       trzecią składki, o której mowa w ust. 2.",
   c) po ust. 3 dodaje się ust. 3a w brzmieniu:
       "3a. Za ubezpieczonego rolnika i domownika, o którym mowa w art. 5a,
         składka wynosi dwukrotność kwoty ustalonej zgodnie z ust. 2.";
7) w art. 10:
   a)  w ust. 1 uchyla się pkt 2 i 4,
   b)  po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
     "1a. Członkami rodziny, o których mowa w ust. 1 pkt 3, są:
         1) małżonek,
         2) dzieci własne i przysposobione, pasierbowie, wnuki, rodzeństwo
           spełniające w dniu śmierci ubezpieczonego warunki wymagane do
           uzyskania renty rodzinnej,
         3) rodzice, osoby przysposabiające, macocha, ojczym, jeżeli w dniu
           śmierci ubezpieczonego prowadzili z nim wspólne gospodarstwo domowe
           lub jeżeli ubezpieczony przyczyniał się w znacznym stopniu do ich
           utrzymania albo jeżeli zostało ustalone, wyrokiem sądowym lub ugodą
           sądową, prawo do alimentów z jego strony.",
   c) ust. 2 otrzymuje brzmienie:
     "2. Jednorazowe odszkodowanie nie przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli:
         1) spowodował wypadek umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa lub
         2) będąc w stanie nietrzeźwości lub będąc pod wpływem środków
           odurzających, substancji psychotropowych lub innych środków o
           podobnym działaniu, sam w znacznym stopniu przyczynił się do
           wypadku.";
8)  w art. 11 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
   "1. Za wypadek przy pracy rolniczej uważa się nagłe zdarzenie wywołane
     przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania czynności
     związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo pozostających w
     związku z wykonywaniem tych czynności:
     1) na terenie gospodarstwa rolnego, które ubezpieczony prowadzi lub w
       którym stale pracuje, albo na terenie gospodarstwa domowego bezpośrednio
       związanego z tym gospodarstwem rolnym lub
     2) w drodze ubezpieczonego z mieszkania do gospodarstwa rolnego, o którym
       mowa w pkt 1, albo w drodze powrotnej, lub
     3) podczas wykonywania poza terenem gospodarstwa rolnego, o którym mowa w
       pkt 1, zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności
       rolniczej albo w związku z wykonywaniem tych czynności, lub
     4) w drodze do miejsca wykonywania czynności, o których mowa w pkt 3, albo
       w drodze powrotnej.";
9) art. 13 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 13. 1. Jednorazowe odszkodowanie ustala się dla ubezpieczonego w
             wysokości proporcjonalnej do określonego procentowo stałego lub
             długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.
         2. Za stały uszczerbek na zdrowiu uznaje się takie naruszenie
           sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności
           organizmu nierokujące poprawy.
         3.  Za długotrwały uszczerbek na zdrowiu uważa się takie naruszenie
           sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności
           organizmu na okres przekraczający 6 miesięcy, mogące ulec poprawie.
         4. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w
           uzgodnieniu z Radą Rolników, może określić, w drodze rozporządzenia,
           wysokość jednorazowego odszkodowania przysługującego za każdy
           procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu,
           uwzględniając:
           1)  stan finansów funduszu składkowego,
           2) wysokość jednorazowego odszkodowania przysługującego na podstawie
             przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i
             chorób zawodowych.
         5. Jeżeli nie określono wysokości jednorazowego odszkodowania w
           sposób, o którym mowa w ust. 4, wynosi ono 66% emerytury podstawowej
           za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.
         6. Jednorazowe odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, ulega
           zwiększeniu o kwotę równą jednorazowemu odszkodowaniu za 20%
           uszczerbek na zdrowiu, jeżeli ubezpieczony wskutek wypadku przy
           pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej jest niezdolny do
           samodzielnej egzystencji.
         7. Jeżeli wskutek pogorszenia się stanu zdrowia stały lub długotrwały
           uszczerbek na zdrowiu będący następstwem wypadku przy pracy
           rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej, który był podstawą
           przyznania jednorazowego odszkodowania, ulegnie zwiększeniu co
           najmniej o 10 punktów procentowych, jednorazowe odszkodowanie
           zwiększa się o kwotę równą wysokości jednorazowego odszkodowania,
           określoną w ust. 4 lub 5, za każdy procent uszczerbku na zdrowiu
           przewyższający procent, według którego ustalone było to
           odszkodowanie.
         8. Jeżeli do jednorazowego odszkodowania jest uprawniony tylko jeden
           członek rodziny, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 i ust. 1a,
           jednorazowe odszkodowanie przysługuje w wysokości :
           1)  kwoty jednorazowego odszkodowania za 100% uszczerbek na zdrowiu,
             jeżeli do świadczenia jest uprawniony małżonek lub dziecko,
           2) 50% kwoty określonej w pkt 1, jeżeli do świadczenia jest
             uprawniony inny członek rodziny.
         9. Jeżeli do jednorazowego odszkodowania są uprawnieni równocześnie:
           1) małżonek i jedno lub więcej dzieci, świadczenie to przysługuje w
             wysokości określonej w ust. 8 pkt 1, zwiększonej na każde dziecko o
             kwotę określoną w ust. 6,
           2) dwoje lub więcej dzieci, świadczenie to przysługuje w wysokości
             określonej w ust. 8 pkt 1, zwiększonej na drugie i każde następne
             dziecko o kwotę określoną w ust. 6.
        10.  Jeżeli obok małżonka lub dzieci do jednorazowego odszkodowania są
           uprawnieni równocześnie inni członkowie rodziny, każdemu z nich
           świadczenie to przysługuje w kwocie określonej w ust. 6, niezależnie
           od świadczenia przysługującego małżonkowi lub dzieciom.
        11. Jeżeli do jednorazowego odszkodowania są uprawnieni tylko
           członkowie rodziny inni niż małżonek lub dzieci, świadczenie to
           przysługuje w wysokości określonej w ust. 8 pkt 2, zwiększonej na
           drugiego i każdego następnego uprawnionego o kwotę określoną w ust.
           6.
        12. Jednorazowe odszkodowanie ustalone na podstawie ust. 9 i 11 dzieli
           się między uprawnionych w równych częściach.
        13. Jednorazowe odszkodowanie z tytułu śmierci ubezpieczonego, który
           zmarł wskutek wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby
           zawodowej, zmniejsza się o kwotę jednorazowego odszkodowania z
           tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wypłaconego
           temu ubezpieczonemu.";
10) art. 14 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 14. 1. Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który wskutek
             choroby jest niezdolny do pracy nieprzerwanie przez co najmniej 30
             dni.
         2.  Zasiłek chorobowy przysługuje za okres czasowej niezdolności do
           pracy, jednak nie dłużej niż przez 180 dni.
         3. Jeżeli po wyczerpaniu okresu zasiłkowego, o którym mowa w ust. 2,
           ubezpieczony jest nadal niezdolny do pracy, a w wyniku dalszego
           leczenia i rehabilitacji rokuje odzyskanie zdolności do pracy,
           zasiłek chorobowy przedłuża się na okres niezbędny do przywrócenia
           zdolności do pracy, jednak nie dłużej niż o dalsze 360 dni.
         4. Zasiłek chorobowy, o którym mowa w ust. 2, przyznaje się i wypłaca
           na podstawie zaświadczenia o czasowej niezdolności do pracy wydanego
           przez lekarza, lekarza stomatologa, felczera lub starszego felczera,
           upoważnionego przez Zakład na zasadach określonych w przepisach o
           świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie
           choroby i macierzyństwa.
         5. Prezes Kasy zwraca Zakładowi koszty związane z wyprodukowaniem i
           dystrybucją druków zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do
           pracy proporcjonalnie do liczby ubezpieczonych.
         6. Zasiłek chorobowy z tytułu czasowej niezdolności do pracy,
           trwającej dłużej niż 180 dni, przyznaje się i wypłaca na podstawie
           orzeczenia wydanego w trybie określonym w art. 46.
         7. Zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres:
           1)  przebywania ubezpieczonego, na koszt Kasy, w zakładzie opieki
             zdrowotnej w celu rehabilitacji,
           2)  po ustaniu ubezpieczenia.
         8. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego po
           zasięgnięciu opinii Rady Rolników, może określić, w drodze
           rozporządzenia, wysokość zasiłku chorobowego oraz przypadki, w
           których zasiłek chorobowy przysługuje przy niezdolności do pracy
           trwającej nieprzerwanie krócej niż 30 dni, uwzględniając stan
           finansów funduszu składkowego.
         9. Jeżeli nie określono wysokości zasiłku chorobowego w sposób, o
           którym mowa w ust. 8, wynosi on jedną trzydziestą emerytury
           podstawowej za każdy dzień niezdolności do pracy.";
11) art. 15 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 15. 1. Z tytułu urodzenia dziecka, a także z tytułu przyjęcia
             dziecka w wieku do jednego roku na wychowanie, jeżeli w tym czasie
             został złożony wniosek o przysposobienie, ubezpieczonemu
             przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości trzyipółkrotnej
             emerytury podstawowej. Jeżeli ubezpieczeniu podlegają oboje
             rodzice, zasiłek ten przysługuje im łącznie.
         2. Na wniosek Rady Rolników minister właściwy do spraw zabezpieczenia
           społecznego może określić, w drodze rozporządzenia, korzystniejszy
           sposób ustalania wysokości zasiłku, o którym mowa w ust. 1.";
12) w art. 15a:
   a) po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
     "1a. Osobie, która podlega ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i
       macierzyńskiemu z mocy ustawy, do okresu zasiłkowego, o którym mowa w
       art. 14 ust. 1 i 2, zalicza się okresy pobierania zasiłku chorobowego z
       innego ubezpieczenia społecznego.",
   b) uchyla się ust. 2;
13)  w art. 16 ust. 2 i 3 otrzymują brzmienie:
   "2. Ubezpieczeniem emerytalno-rentowym na wniosek obejmuje się:
     1) innego rolnika lub domownika, który podlega ubezpieczeniu wypadkowemu,
       chorobowemu i macierzyńskiemu w pełnym zakresie, jeżeli złożono wniosek
       o objęcie go ubezpieczeniem emerytalno-rentowym,
     2) osobę, która podlegała ubezpieczeniu jako rolnik i zaprzestała
       prowadzenia działalności rolniczej, nie nabywając prawa do emerytury lub
       renty z ubezpieczenia, jeżeli podlegała ubezpieczeniu emerytalno-
       rentowemu przez okres co najmniej 50 kwartałów,
     3)  osobę pobierającą rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy jako
       rentę okresową.
   3.  Przepisów ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 2 nie stosuje się do osoby, która
     podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub ma ustalone prawo do
     emerytury lub renty, lub ma ustalone prawo do świadczeń z ubezpieczeń
     społecznych.";
14)  art. 17 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 17. 1. Składka kwartalna za każdego ubezpieczonego wynosi 30%
             emerytury podstawowej.
         2. Za ubezpieczonego, o którym mowa w art. 5a, składka wynosi
           dwukrotność kwoty ustalonej w sposób określony w ust. 1.";
15)  art. 18 otrzymuje brzmienie:
       "Art. 18. Świadczeniami z ubezpieczenia emerytalno-rentowego są:
           1) emerytura rolnicza lub renta rolnicza z tytułu niezdolności do
             pracy,
           2)  renta rolnicza szkoleniowa,
           3)  renta rodzinna,
           4)  emerytura i renta z ubezpieczenia społecznego rolników
             indywidualnych i członków ich rodzin,
           5)  dodatki do emerytur i rent, o których mowa w pkt 1-4,
           6)  zasiłek pogrzebowy.";
16)  w art. 19:
   a) ust. 2 pkt 2 otrzymuje brzmienie:
     "2) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej
       120 kwartałów,",
   b) uchyla się ust. 4;
17) art. 20 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 20. 1.  Do okresów ubezpieczenia wymaganych zgodnie z art. 19 ust.
             1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 zalicza się okresy:
           1) podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i
             członków ich rodzin w latach 1983-1990,
           2) prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie
             rolnym, po ukończeniu 16 roku życia, przed dniem 1 stycznia 1983
             r.,
           3) od których zależy prawo do emerytury zgodnie z przepisami
             emerytalnymi.
         2. Okresów, o których mowa w ust. 1, nie zalicza się do okresów
           ubezpieczenia, jeżeli zostały one zaliczone do okresów, od których
           zależy prawo do emerytury lub renty na podstawie odrębnych
           przepisów.";
18)  art. 21 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 21. 1. Renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy przysługuje
             ubezpieczonemu, który łącznie spełnia następujące warunki:
           1)  podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez wymagany
             okres, o którym mowa w ust. 2,
           2)  jest trwale lub okresowo całkowicie niezdolny do pracy w
             gospodarstwie rolnym,
           3) całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w
             okresie podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu lub w
             okresach, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2, lub nie
             później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.
         2. Warunek podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez
           wymagany okres uważa się za spełniony, jeżeli okres ubezpieczenia
           emerytalno-rentowego ubezpieczonego wynosi co najmniej:
           1) 4 kwartały - jeżeli całkowita niezdolność do pracy w
             gospodarstwie rolnym powstała w wieku do 20 lat,
           2)  8 kwartałów - jeżeli całkowita niezdolność do pracy w
             gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 20 lat do 22 lat,
           3) 12 kwartałów - jeżeli całkowita niezdolność do pracy w
             gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 22 lat do 25 lat,
           4) 16 kwartałów - jeżeli całkowita niezdolność do pracy w
             gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 25 lat do 30 lat,
           5) 20 kwartałów - jeżeli całkowita niezdolność do pracy w
             gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 30 lat.
         3.  Przy ustalaniu okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno-
           rentowemu zgodnie z ust. 2 stosuje się odpowiednio art. 20.
         4. Jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym
           powstała wskutek wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby
           zawodowej, warunek, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się za
           spełniony, jeżeli ubezpieczony posiada jakikolwiek okres
           ubezpieczenia emerytalno-rentowego, który obejmuje dzień wypadku lub
           dzień zachorowania na rolniczą chorobę zawodową.
         5. Za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym uważa się
           ubezpieczonego, który z powodu naruszenia sprawności organizmu
           utracił zdolność do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie
           rolnym.
         6.  Całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się
           za trwałą, jeżeli ubezpieczony nie rokuje odzyskania zdolności do
           osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.
         7.  Całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się
           za okresową, jeżeli ubezpieczony rokuje odzyskanie zdolności do
           osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.
         8.  Okres 20 kwartałów, o których mowa w ust. 2 pkt 5, powinien
           przypadać w okresie ostatnich 10 lat przed złożeniem wniosku o
           przyznanie renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy.";
19)  po art. 21a dodaje się art. 21b w brzmieniu:
      "Art. 21b. 1. Ubezpieczonemu spełniającemu warunki do uzyskania renty
             rolniczej z tytułu niezdolności do pracy określone w art. 21, w
             stosunku do którego orzeczono celowość przekwalifikowania
             zawodowego ze względu na trwałą całkowitą niezdolność do pracy w
             gospodarstwie rolnym, przysługuje przez okres 6 miesięcy renta
             rolnicza szkoleniowa.
         2. Osobę, której przyznano rentę rolniczą szkoleniową, Kasa kieruje do
           powiatowego urzędu pracy w celu poddania przekwalifikowaniu
           zawodowemu.
         3.  Okres 6 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, ulega wydłużeniu na czas
           niezbędny do przekwalifikowania zawodowego, nie dłużej niż do 36
           miesięcy.
         4. Przedłużenie prawa do renty rolniczej szkoleniowej następuje na
           wniosek starosty.
         5.  Koszty przekwalifikowania zawodowego rencisty w okresie pobierania
           renty rolniczej szkoleniowej są finansowane ze środków funduszu
           prewencji i rehabilitacji.";
20) art. 22 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 22. 1. Rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy przyznaje się
             jako rentę stałą, jeżeli całkowita niezdolność ubezpieczonego do
             pracy w gospodarstwie rolnym jest trwała i nie orzeczono celowości
             przekwalifikowania zawodowego. W pozostałych przypadkach renta
             rolnicza z tytułu niezdolności do pracy przysługuje jako renta
             okresowa przez okres wskazany w decyzji Prezesa Kasy lub do czasu
             objęcia rencisty innym ubezpieczeniem społecznym.
         2.  Prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, które
           ustało z powodu ustąpienia całkowitej niezdolności do pracy w
           gospodarstwie rolnym, podlega przywróceniu, jeżeli w ciągu 18
           miesięcy od dnia ustania prawa do renty ubezpieczony ponownie stał
           się całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym.
         3. Osobom pobierającym renty rolnicze z tytułu niezdolności do pracy,
           które osiągnęły wiek 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn
           przyznaje się z urzędu emeryturę rolniczą w wysokości nie niższej od
           dotychczas pobieranej renty z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli
           osoba ta spełnia warunki określone w art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy.";
21) uchyla się art. 23;
22) art. 24 otrzymuje brzmienie:
     "Art. 24. Emerytura rolnicza, renta rolnicza z tytułu niezdolności do
           pracy oraz renta rolnicza szkoleniowa składa się z części składkowej
           i części uzupełniającej, ustalonych zgodnie z art. 25 i 26. Dla
           każdej z tych części ustala się wskaźnik wymiaru.";
23)  w art. 25:
   a) w ust. 2 uchyla się pkt 3,
   b) po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
     "2a. Do liczby lat, o których mowa w ust. 1, dolicza się również liczbę
       lat:
         1) podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu określonych w
           przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, podlegania
           ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu przed dniem
           1 stycznia 1999 r. oraz podlegania zaopatrzeniu emerytalnemu
           przepadającemu po tej dacie,
         2) działalności kombatanckiej, działalności równorzędnej z tą
           działalnością, a także okresy zaliczane do okresów tej działalności
           oraz podlegania represjom wojennym i okresu powojennego, określone w
           przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami
           represji wojennych i okresu powojennego,
         3) odbywania czynnej służby wojskowej w Wojsku Polskim lub okresy jej
           równorzędne albo zastępczych form tej służby, przypadających przed
           dniem 1 stycznia 1999 r.
      - jeżeli z tego tytułu ubezpieczonemu nie przyznano emerytury lub renty
       na podstawie odrębnych przepisów.",
   c) ust. 4 otrzymuje brzmienie:
     "4. Okresy, o których mowa w ust. 2a pkt 1, przelicza się w wymiarze
       półtorakrotnym. Nie dotyczy to jednak okresów podlegania ubezpieczeniu
       społecznemu z tytułu pobierania świadczeń dla bezrobotnych.",
   d) ust. 6 otrzymuje brzmienie:
     "6. Jeżeli uprawniony do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy
       podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu łącznie z okresami, o
       których mowa w ust. 2 i 2a, krócej niż przez 20 kwartałów, przyjmuje
       się, że okres opłacania składki wynosi 20 kwartałów.";
24)  art. 27 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 27. 1.  Do emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia
             przysługuje dodatek pielęgnacyjny na zasadach i w wysokości
             określonej w przepisach emerytalnych.
         2.  Do emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia przysługuje
           również dodatek z tytułu pracy przymusowej po dniu 1 września 1939
           r. w wysokości 2% emerytury podstawowej za każdy rok takiej pracy.
         3.  Dodatek, o którym mowa w ust. 2, dolicza się do części składkowej
           emerytury lub renty rolniczej, uwzględniając jego wysokość przy
           ustalaniu wskaźnika wymiaru części składkowej.
         4.  Do emerytury lub renty inwalidzkiej z ubezpieczenia społecznego
           rolników indywidualnych i członków ich rodzin przysługuje
           zwiększenie za okresy, o których mowa w art. 25 ust. 2a pkt 2 i 3, w
           wysokości 1% emerytury podstawowej za każdy rok przypadający w tych
           okresach, jeżeli z tego tytułu uprawnionemu nie przyznano emerytury
           lub renty na podstawie odrębnych przepisów.
         5.  Zwiększenie, o którym mowa w ust. 4, dolicza się do emerytury lub
           renty inwalidzkiej z ubezpieczenia społecznego rolników indywidual
           nych i członków ich rodzin i ustala się ponownie wskaźnik wymiaru
           tego świadczenia.";
25) w art. 28:
   a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
     "1. Wypłata emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia ulega
       częściowemu zawieszeniu na zasadach określonych w ust. 2-8, jeżeli
       emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą.",
   b) w ust. 2 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
     "1) części uzupełniającej emerytury rolniczej lub renty rolniczej z tytułu
       niezdolności do pracy,",
   c) ust. 3 i 4 otrzymują brzmienie:
     "3. Wypłata ulega zawieszeniu w całości, jeżeli emeryt lub rencista nie
       zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, z zastrzeżeniem ust. 5-7,
       9 i 10.
     4. Uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności
       rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem
       (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu
       przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie
       uwzględniając:
         1) gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co
           najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków,
           osobie niebędącej:
           a) małżonkiem emeryta lub rencisty,
           b) jego zstępnym lub pasierbem,
           c) osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym
             gospodarstwie domowym,
           d) małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b lub c,
         2) gruntów trwale wyłączonych z produkcji rolniczej na podstawie
           odrębnych przepisów, w tym zalesionych gruntów rolnych,
         3) gruntów i działów specjalnych należących do małżonka, z którym
           emeryt lub rencista zawarł związek małżeński po ustaleniu prawa do
           emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia,
         4) własności (udziału we współwłasności) nieustalonej odpowiednimi
           dokumentami urzędowymi, jeżeli grunty będące przedmiotem tej
           własności (współwłasności) nie znajdują się w posiadaniu rolnika lub
           jego małżonka.",
   d)  ust. 6 otrzymuje brzmienie:
     "6. Wypłata ulega zawieszeniu w połowie, jeżeli:
         1) emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą z małżonkiem,
           który nie ma ustalonego prawa do emerytury albo renty i nie spełnia
           warunków do uzyskania emerytury rolniczej albo renty rolniczej z
           tytułu niezdolności do pracy, jeżeli małżonek ten podlega
           ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z mocy ustawy,
         2) rencista pobiera okresową rentę rolniczą z tytułu niezdolności do
           pracy, nie dłużej jednak niż przez dwa lata.",
   e) dodaje się ust. 10 w brzmieniu :
       "10. W przypadku zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej
         polegającej na przekazaniu gospodarstwa rolnego w formie aktu
         notarialnego osobie niepełnoletniej wypłata ulega zawieszeniu w
         całości do czasu osiągnięcia przez tę osobę 18 lat.";
26)  po art. 28 dodaje się art. 28a w brzmieniu:
      "Art. 28a. 1. Wypłata renty rolniczej szkoleniowej ulega zawieszeniu w
             części uzupełniającej w przypadku osiągania przez uprawnionego
             przychodu z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia
             społecznego zgodnie z przepisami emerytalnymi, bez względu na
             wysokość tego przychodu.
         2. Prawo do renty rolniczej szkoleniowej ustaje:
           1) od dnia podjęcia zatrudnienia, wykonywania prac interwencyjnych
             lub robót publicznych lub od dnia, gdy uprawniony odmówił, bez
             uzasadnionej przyczyny, przyjęcia propozycji zatrudnienia złożonej
             przez powiatowy urząd pracy,
           2)  od dnia otrzymania przez Kasę zawiadomienia od starosty o braku
             możliwości przekwalifikowania uprawnionego do innego zawodu lub o
             braku możliwości przedstawienia propozycji odpowiedniego
             zatrudnienia w terminie 6 miesięcy od dnia ukończenia szkolenia,
             nie później niż w okresie 36 miesięcy pobierania tej renty,
           3)  od dnia otrzymania przez Kasę zawiadomienia od starosty o tym,
             że uprawniony nie poddaje się przekwalifikowaniu zawodowemu.";
27) w art. 29 w ust. 1 pkt 1 i 2 otrzymują brzmienie:
   "1) emeryta lub rencisty mającego ustalone prawo do emerytury albo renty
     rolniczej z ubezpieczenia,
    2) ubezpieczonego, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania
     emerytury rolniczej lub renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy;
     przyjmuje się, że był on całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie
     rolnym.";
28) w art. 30:
   a) w ust. 2 pkt 2 otrzymuje brzmienie:
     "2) 50% części składkowej emerytury rolniczej lub renty rolniczej z tytułu
       niezdolności do pracy, która przysługiwała lub przysługiwałaby zmarłemu
       w chwili śmierci.",
   b)  ust. 3 i 4 otrzymują brzmienie:
     "3. Za każdą następną osobę uprawnioną wysokość renty rodzinnej, ustalonej
       w sposób określony w ust. 2, zwiększa się o 5%.
      4. Rentę rodzinną, wyliczoną na podstawie ust. 2 i 3, zwiększa się o 10%,
       jeżeli śmierć nastąpiła wskutek wypadku przy pracy rolniczej lub
       rolniczej choroby zawodowej.",
   c) po ust. 4 dodaje się ust. 4a w brzmieniu:
       "4a. Renta rodzinna nie może być wyższa od kwoty świadczenia, które
         przysługiwałoby zmarłemu i nie może być niższa od emerytury
         podstawowej.";
29)  w art. 31:
   a)  ust. 1 otrzymuje brzmienie:
     "1. Do renty rodzinnej przysługuje dodatek przewidziany w art. 27 ust. 1
       oraz dodatek dla sieroty zupełnej.",
   b)  uchyla się ust. 3;
30) art. 32 otrzymuje brzmienie:
     "Art. 32. Wypłata renty rodzinnej, przysługującej osobie pełnoletniej,
           ulega zawieszeniu, jeżeli uprawniony prowadzi działalność rolniczą.
           Przepisy art. 28 ust. 3, 4 i 6-10 oraz art. 34 stosuje się
           odpowiednio.";
31) w art. 33 ust. 3 i 4 otrzymują brzmienie:
  "3. W razie zbiegu prawa do renty rolniczej z ubezpieczenia, jeżeli całkowita
     niezdolność do pracy powstała w wyniku wypadku przy pracy rolniczej lub
     rolniczej choroby zawodowej, z prawem do emerytury z innego ubezpieczenia
     społecznego uprawnionemu wypłaca się wyższe świadczenie w całości i połowę
     drugiego świadczenia.
   4. Odrębne przepisy określają prawo do pobierania świadczeń w razie zbiegu u
     jednej osoby prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia z prawem do:
     1) renty inwalidy wojennego i wojskowego, którego niezdolność do pracy
       pozostaje w związku ze służbą wojskową,
     2) renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej pobytem w miejscach,
       o których mowa w art. 3 i 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o
       kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji
       wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371, Nr 181,
       poz. 1515 oraz z 2003 r. Nr 72, poz. 658),
     3) renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy,
       wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy albo wskutek choroby zawodowej,
     4) świadczenia o charakterze rentowym z instytucji zagranicznej.";
32) art. 34 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 34. 1. Prawo do emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia ulega
             zawieszeniu na zasadach określonych w przepisach emerytalnych. W
             takim przypadku nie zawiesza się jednak wypłaty części składkowej
             emerytury rolniczej lub renty rolniczej z tytułu niezdolności do
             pracy albo nadwyżki emerytury lub renty inwalidzkiej z
             ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich
             rodzin ponad 95% emerytury podstawowej.
         2. Przy stosowaniu zawieszenia prawa do emerytury lub renty rolniczej
           z ubezpieczenia, zgodnie z ust. 1, nie bierze się pod uwagę dochodów
           z działalności rolniczej.";
33) w art. 35 w ust. 1:
   a) pkt 3 otrzymuje brzmienie:
     "3) członka rodziny osoby, o której mowa w pkt 1 lub 2, pozostającego na
       jej utrzymaniu i spełniającego warunki do renty rodzinnej;",
   b) dodaje się pkt 4 w brzmieniu:
       "4) osoby, która w dniu śmierci nie miała ustalonego prawa do emerytury
         lub renty z ubezpieczenia, lecz spełniała warunki do jej przyznania i
         pobierania.";
34) w art. 36:
   a) w ust. 1:
     - pkt 1 otrzymuje brzmienie:
         "1)  podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także
           wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie,",
     - dodaje się pkt 2a w brzmieniu:
         "2a) przedłużenia prawa do renty rolniczej szkoleniowej,",
     - dodaje się pkt 10 w brzmieniu:
     "10) o których mowa w art. 41a i 55.",
   b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
     "3. Od decyzji w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-9, a także w
       przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i
       na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o
       postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.",
   c) dodaje się ust. 4 w brzmieniu:
       "4. Wniesienie odwołania do sądu od decyzji ustalającej podleganie
         ubezpieczeniu i obowiązek opłacania należności z tytułu składek na to
         ubezpieczenie nie wstrzymuje wykonania tej decyzji.";
35) w art. 37:
   a) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
   "3. Organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków, organy podatkowe, organy
     prowadzące księgi wieczyste, Zakład, Agencja Restrukturyzacji i
     Modernizacji Rolnictwa oraz organy wykonawcze jednostek samorządu
     terytorialnego są obowiązane udzielać nieodpłatnie Kasie informacji
     niezbędnych do ustalenia okoliczności mających znaczenie w sprawach z
     zakresu ubezpieczenia.",
   b) dodaje się ust. 4 w brzmieniu:
     "4. Kasa jest uprawniona do nieodpłatnego korzystania z danych
       zgromadzonych w:
         1) Powszechnym Elektronicznym Systemie Ewidencji Ludności,
         2) zbiorach meldunkowych,
         3) krajowym systemie ewidencji gospodarstw rolnych.";
36) w art. 39:
   a) w ust. 2:
     - pkt 3 otrzymuje brzmienie:
         "3)  określenie zasad obliczania składek oraz sposobu ich opłacania i
           obowiązujących terminów płatności,",
     - dodaje się pkt 5 w brzmieniu:
         "5) określenie kwoty należności z tytułu składek wynikającej z objęcia
           ubezpieczeniem i terminu zapłaty.",
   b) uchyla się ust. 3,
   c) ust. 4 otrzymuje brzmienie:
     "4.  W razie zmiany stanu faktycznego lub stanu prawnego, na podstawie
       którego wydano decyzję o ustaleniu podlegania ubezpieczeniu, wydaje się
       nową decyzję. Jeżeli jednak zmianie ulegnie wysokość kwartalnych
       składek, rolnikowi obowiązanemu do ich opłacania doręcza się informację
       w tej sprawie.";
37) w art. 39a:
   a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
     "1. Odbierający oświadczenie, o którym mowa w art. 5a, pracownik Kasy
       poucza rolnika o skutkach prawnych tego oświadczenia i umieszcza
       stosowną informację na wydanej decyzji.",
   b) uchyla się ust. 4;
38) w art. 40 po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
   "1a. Jeżeli decyzja, w której określono wysokość zobowiązań z tytułu
     składek, nie została doręczona co najmniej na 14 dni przed ustawowym
     terminem płatności, o którym mowa w ust. 1, obowiązuje termin płatności
     wynoszący 14 dni od dnia doręczenia tej decyzji.";
39) po art. 40 dodaje się art. 40a w brzmieniu:
      "Art. 40a. 1. Od składek nieopłaconych w terminie przez rolnika pobiera
             się od rolnika odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości
             określonej w Dziale III Rozdziale 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997
             r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.)[3].
         2. Odsetek za zwłokę nie nalicza się, jeżeli ich wysokość nie
           przekracza 6,60 zł.";
40)  art. 41a otrzymuje brzmienie:
      "Art. 41a. 1. Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w
             przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na
             jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz
             stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może:
           1)  odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na
             ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości
           lub w części,
           2)  umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń
             w całości lub części.
         2. Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy może także,
           z urzędu, umorzyć część lub całość należności z tytułu składek, w
           przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy:
           1)  w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie posiadanych
             dokumentów stwierdzono, że dłużnik nie posiada źródeł dochodu i
             majątku, z którego można dochodzić należności, oraz brak jest
             możliwości przeniesienia odpowiedzialności,
           2)  dłużnik zmarł, nie pozostawiając majątku, z którego można by
             dochodzić należności, i jednocześnie nie ma możliwości
             przeniesienia odpowiedzialności,
           3)  kwota należności nie przekracza pięciokrotnej wartości
             upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,
           4) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym
             należności nie uzyska się kwoty przewyższającej koszty postępowania
             egzekucyjnego.
         3. Umorzenie składek powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w
           całości lub w takiej części, w jakiej zostały umorzone składki, oraz
           powoduje umorzenie należnych Kasie kosztów upomnienia.
         4. Od należności z tytułu składek, których spłatę rozłożono na raty,
           nie nalicza się odsetek za zwłokę, począwszy od następnego dnia po
           wpływie wniosku.
         5.  Jeżeli dłużnik nie opłaci w terminie odroczonej składki lub
           ustalonych przez Kasę rat, kwota niezapłaconych składek staje się
           wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia następującego
           po dniu, w którym upływa termin płatności wynikający z art. 40.
         6.  W razie dokonywania wpłat na poczet rat, na jakie została
           rozłożona należność z tytułu składek, wpłatę zalicza się na poczet
           składek o najwcześniejszym terminie płatności i należnych od nich
           odsetek za zwłokę.";
41) po art. 41a dodaje się art. 41b w brzmieniu:
      "Art. 41b. 1. Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po
             upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z
             zastrzeżeniem ust. 2-7.
         2. Nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone
           hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te
           mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości
           zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia
           przedawnienia.
         3. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega
           zawieszeniu od dnia podjęcia decyzji o rozłożeniu należności na raty
           lub odroczeniu terminu płatności, do dnia terminu płatności
           odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty, z
           zastrzeżeniem ust. 4.
         4. Jeżeli w ustalonym terminie dłużnik nie zapłacił którejkolwiek z
           rat, na jakie została rozłożona należność, bieg terminu
           przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od
           dnia podjęcia decyzji o rozłożeniu należności na raty, do dnia
           podjęcia decyzji o wygaśnięciu decyzji o rozłożeniu na raty
           należności z tytułu składek.
         5. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia
           pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z
           tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia
           zakończenia postępowania egzekucyjnego.
         6. Bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po
           przerwaniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia
           następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu
           postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu.
         7. Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o
           odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po
           upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja
           została wydana.
         8. Bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji
           jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny
           organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia,
           w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie
           sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż 2 lata.
         9. Bieg przedawnienia terminu, o którym mowa w ust. 1, ulega
           zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się
           postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak
           niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy.
         10. Nadpłacone lub nienależnie opłacone składki podlegają z urzędu
           zaliczeniu na poczet zaległych lub bieżących składek, a w razie ich
           braku - na poczet przyszłych składek, chyba że płatnik złoży wniosek
           o zwrot składek.
         11. Nadpłacone lub nienależnie opłacone składki nie podlegają
           zwrotowi, jeżeli od dnia ich opłacenia upłynęło 5 lat.
         12. Kasa zawiadamia płatnika o kwocie nadpłaconych lub nienależnie
           opłaconych składek podlegających zwrotowi, jeżeli są one wyższe od
           kwoty, o której mowa w ust. 15.
         13. Płatnik może, w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, o
           którym mowa w ust. 12, złożyć wniosek o zwrot nadpłaconych lub
           nienależnie opłaconych składek.
         14. W przypadku braku przyszłych należności z tytułu składek,
           nadpłacone lub nienależnie opłacone składki podlegają zwrotowi z
           urzędu.
         15. Nie podlegają zwrotowi nadpłacone lub nienależnie opłacone składki
           nieprzekraczające równowartości sumy kosztów powiadomienia płatnika
           o nadpłacie listem poleconym oraz kosztów jej zwrotu.";
42) art. 45 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 45. 1. O zaistnieniu wypadku przy pracy rolniczej poszkodowany,
             rolnik, domownik lub inna osoba są zobowiązane zawiadomić Kasę bez
             zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 6 miesięcy od
             dnia jego zaistnienia.
         2.  Jeżeli zachodzi przypuszczenie, że poszkodowany w chwili wypadku
           był w stanie nietrzeźwym lub pod wpływem środków odurzających,
           substancji psychotropowych lub innych środków o podobnym działaniu,
           lekarz udzielający pierwszej pomocy kieruje poszkodowanego na
           badania niezbędne do ustalenia ich zawartości w organizmie.
           Poszkodowany jest obowiązany poddać się temu badaniu. Odmowa
           poddania się badaniu lub inne zachowanie uniemożliwiające jego
           przeprowadzenie powoduje pozbawienie prawa do świadczenia z tytułu
           wypadku przy pracy rolniczej, chyba że poszkodowany udowodni, że
           miały miejsce przyczyny, które uniemożliwiły poddanie się temu
           badaniu. Koszty tego badania pokrywa Kasa.
         3.  Niedopełnienie przez poszkodowanego lub rolnika obowiązku, o
           którym mowa ust. 1, ocenia się przy ustalaniu okoliczności i
           przyczyn wypadku oraz prawa do jednorazowego odszkodowania.
         4.  Kasa ustala okoliczności i przyczyny wypadku przy pracy rolniczej.
           Osoba upoważniona przez Prezesa Kasy ma prawo dokonać oględzin
           miejsca i przedmiotów związanych z wypadkiem oraz przeprowadzić
           dowody z zeznań poszkodowanego i świadków.
         5.  Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w
           drodze rozporządzenia, sposób i tryb zgłaszania wypadku przy pracy
           rolniczej oraz ustalania jego okoliczności i przyczyn uwzględniając:
           1)  sposób dokumentowania wypadku przy pracy rolniczej,
           2) zgłaszanie roszczenia o jednorazowe odszkodowanie z tytułu
             wypadku przy pracy rolniczej,
           3) prowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia okoliczności
             i przyczyn wypadku przy pracy rolniczej,
           4) informacje, które powinny się znaleźć w protokole powypadkowym
             - biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia jednolitości procedur
              przy ustalaniu okoliczności i przyczyn tych wypadków.";
43) art. 46 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 46. 1.  Orzeczenia dotyczące:
           1)  trwałej i okresowej całkowitej niezdolności do pracy w
             gospodarstwie rolnym,
           2)  stałego i długotrwałego uszczerbku na zdrowiu,
           3)  niezdolności do samodzielnej egzystencji,
           4) czasowej niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 180 dni,
           5) celowości przekwalifikowania zawodowego z powodu trwałej
             całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym,
           6) wskazań do rehabilitacji leczniczej,
           7) innych okoliczności warunkujących przyznanie świadczeń z
             ubezpieczenia społecznego rolników
             - w związku z prowadzonym postępowaniem o ustalenie prawa do
              świadczeń wydają w pierwszej instancji lekarze rzeczoznawcy Kasy,
              a w drugiej instancji - komisje lekarskie Kasy.
         2.  Prawomocne orzeczenie lekarza rzeczoznawcy Kasy lub orzeczenie
           komisji lekarskiej Kasy stanowi podstawę do wydania decyzji w
           sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo
           uzależnione jest od stwierdzenia:
           1) stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu lub śmierci
             wskutek wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby
             zawodowej, lub
           2)  trwałej lub okresowej całkowitej niezdolności do pracy w
             gospodarstwie rolnym, lub
           3)  niezdolności do samodzielnej egzystencji.
         3. Prezes Kasy sprawuje nadzór nad orzekaniem lekarzy rzeczoznawców
           Kasy i komisji lekarskich Kasy.
         4. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, określi, w
           drodze rozporządzenia:
           1) szczegółowe warunki orzekania o całkowitej niezdolności do pracy
             w gospodarstwie rolnym oraz orzekania o celowości
             przekwalifikowania zawodowego,
           2) tryb postępowania orzeczniczego,
           3) tryb i termin wnoszenia odwołań od orzeczeń lekarzy rzeczoznawców
             Kasy,
           4) formy nadzoru nad orzekaniem lekarzy rzeczoznawców Kasy i komisji
             lekarskich Kasy,
           5) dodatkowe kwalifikacje zawodowe wymagane od lekarzy realizujących
             zadania z zakresu orzecznictwa lekarskiego
             - mając na uwadze konieczność zapewnienia w Kasie jednolitości
              stosowania procedur dotyczących realizacji zadań z zakresu
              orzecznictwa lekarskiego.
         5.  Stwierdzenia rolniczej choroby zawodowej dokonuje właściwy
           państwowy powiatowy inspektor sanitarny w trybie określonym w
           przepisach wydanych na podstawie Kodeksu pracy.";
44) art. 51 otrzymuje brzmienie:
       "Art. 51. Egzekucję należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek
              na ubezpieczenie społeczne rolników prowadzi się w trybie
              przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.";
45) art. 52 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 52. 1.  W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się
             odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a
             ponadto:
           1) do składek na ubezpieczenie stosuje się odpowiednio art. 12, art.
             26, art. 29 § 1 i 2, art. 51 § 1, art. 55, art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4,
             8 i 9, art. 60 § 1, art. 62 § 1 i 5, art. 72 § 1 pkt 1 i 4, art. 73
             § 1 pkt 1 i 5, art. 75 § 2 pkt 1 lit. c, art. 77 § 1 pkt 2, art.
             77b § 2 i 4, art. 78 § 1, § 3 pkt 3 lit. a i § 4, art. 79 § 2 pkt
             3, art. 91, art. 97 § 1, art. 97a, art. 98 § 1 i § 2 pkt 1, 2 i 7,
             art. 100 § 1, art. 101 § 1, art. 105, art. 106 § 1 i 2, art. 107 §
             1, § 1a i § 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1 i 4, art. 110 § 1, § 2 pkt 2
             i § 3, art. 111 § 1-4 i § 5 pkt 1, art. 112 § 1 pkt 1 i 2, § 3, § 4
             pkt 2 i § 5-7, art. 118 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -
             Ordynacja podatkowa,
           2)  do przyznawania świadczeń z ubezpieczenia i do ich wypłaty
             stosuje się odpowiednio przepisy regulujące przyznawanie i wypłatę
             odpowiednich świadczeń przysługujących pracownikom i członkom ich
             rodzin.
         2.  Zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oraz ustalania
           odsetek za opóźnienia w wypłacie świadczeń określają przepisy
           emerytalne oraz przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
           oraz ustawy o świadczeniach pieniężnych w razie choroby i
           macierzyństwa.";
46) po art. 52 dodaje się art. 52a w brzmieniu:
       "Art. 52a.  Do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie ich poboru,
              wymierzania odsetek za zwłokę, egzekucji, dokonywania
              zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach dłużnika oraz
              stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy
              dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne rolników.";
47)  uchyla się art. 53;
48)  w art. 55:
   a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
     "1. Prezes Kasy może przyznać emeryturę, rentę rolniczą z tytułu
       niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi lub
       członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia,
       wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie,
       jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie
       może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia.",
   b)  dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
     "2a. Prezes Kasy może emerytowi lub renciście, któremu na skutek
       niezaprzestania prowadzenia działalności rolniczej wypłata części
       uzupełniającej świadczenia została zawieszona w całości, przyznać prawo
       do wypłaty 50% tej części na czas określony, jeżeli istnieją szczególne
       przeszkody w zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej.";
49)  art. 56 otrzymuje brzmienie:
       "Art. 56.  Jeżeli przyczyną wypadku przy pracy rolniczej albo rolniczej
              choroby zawodowej była wadliwość środka stosowanego przy pracy
              lub nieprawidłowość świadczonej usługi, za którą odpowiedzialność
              cywilną ponosi osoba niebędąca poszkodowanym lub rolnikiem, na
              którego rachunek poszkodowany pracował, Prezes Kasy może
              dochodzić od tej osoby zwrotu wydatków ponoszonych na świadczenia
              z ubezpieczenia z tytułu wypadku przy pracy albo choroby
              zawodowej.";
50) uchyla się art. 57;
51) w art. 59 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
   "1. Prezesa Kasy powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek
     ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, złożony po
     zasięgnięciu opinii Rady Rolników.";
52)  w art. 60 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
   "3. Do pracowników Kasy stosuje się przepisy o pracownikach urzędów
     państwowych, z wyjątkiem przepisów dotyczących praw i obowiązków
     urzędników państwowych mianowanych.";
53) art. 61 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 61. 1. W ramach Kasy wyodrębnia się:
           1)  centralę,
           2)  oddziały regionalne,
           3)  placówki terenowe,
           4)  inne jednostki organizacyjne.
         2. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w drodze
           zarządzenia, po zasięgnięciu opinii Rady Rolników, nadaje Kasie
           statut określając, w nim wewnętrzną organizację Kasy.";
54) w art. 62 w ust. 1 dodaje się pkt 4 w brzmieniu:
   "4) informowania ubezpieczonych i świadczeniobiorców o prawach i obowiązkach
     wynikających z ustawy oraz propagowania działalności Kasy.";
55) w art. 63 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
   "2. Prezes Kasy w porozumieniu z Radą Rolników, ministrem właściwym do spraw
     zabezpieczenia społecznego, ministrem właściwym do spraw rozwoju wsi oraz
     ministrem właściwym do spraw zdrowia określa zasady ochrony zdrowia i
     życia w gospodarstwie rolnym. Zasady te są zaleceniami dotyczącymi
     wyposażenia gospodarstwa, zabezpieczenia osób pracujących oraz sposobu
     wykonywania czynności związanych z działalnością rolniczą, ustanowionymi w
     celu zapobiegania wypadkom przy pracy rolniczej i rolniczym chorobom
     zawodowym.";
56) w art. 64:
   a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
     "1. Kasa podejmuje działania na rzecz pomocy ubezpieczonym i osobom
       uprawnionym do świadczeń z ubezpieczenia, wykazującym całkowitą
       niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym, ale rokującym jej
       odzyskanie w wyniku leczenia i rehabilitacji, albo zagrożonym całkowitą
       niezdolnością do pracy w gospodarstwie rolnym, obejmujące w
       szczególności:
         1) kierowanie na rehabilitację leczniczą do zakładów
           rehabilitacyjnych,
         2) prowadzenie zakładów rehabilitacji leczniczej,
         3) wspieranie rozwoju rehabilitacji ambulatoryjnej na obszarach
           wiejskich,
         4) prowadzenie, we własnym zakresie, badań i analiz przyczyn
           niezdolności do pracy,
         5)  odpłatne zlecanie badań naukowych i ekspertyz dotyczących przyczyn
           niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym oraz metod jej
           przeciwdziałania,
         6) promocję zdrowia,
         7) działania dotyczące profilaktyki zdrowotnej w środowisku
           wiejskim.",
   b)  dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
     "3. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w
       drodze rozporządzenia, warunki i tryb kierowania na rehabilitację
       leczniczą oraz udzielania zamówień na świadczenia i usługi
       rehabilitacyjne, w tym :
         1) wskazania do rehabilitacji oraz ocenę jej potrzeby,
         2) trwałość i okresowość całkowitej niezdolności do pracy oraz
           przyczynę jej powstania,
         3) wiek ubiegającego się o rehabilitację,
         4) warunki i tryb kwalifikacji wniosku o rehabilitację,
         5) sposób zwrotu kosztów przejazdu,
         6) warunki i tryb przeprowadzania konkursu oraz zawierania umów o
           świadczenia i usługi rehabilitacyjne z podmiotami, niebędącymi
           jednostkami organizacyjnymi Kasy
      - mając na uwadze potrzebę rehabilitacji leczniczej osób kierowanych i
       stan finansów funduszu prewencji i rehabilitacji.";
57) art. 67 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 67. 1. Radę Rolników w liczbie 25 członków powołuje minister
             właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego spośród kandydatów
             zgłoszonych przez społeczno-zawodowe organizacje rolników i
             związki zawodowe rolników indywidualnych o ogólnokrajowym zasięgu,
             po przeprowadzeniu konsultacji ze zgłaszającymi organizacjami. W
             chwili rozpoczęcia kadencji co najmniej 15 członków powinno
             podlegać ubezpieczeniu w pełnym zakresie, a co najmniej 5 członków
             powinno pobierać emeryturę lub rentę z ubezpieczenia.
         2. W posiedzeniach Rady Rolników uczestniczą z głosem doradczym
           minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, minister
           właściwy do spraw rozwoju wsi, minister właściwy do spraw finansów
           publicznych i Prezes Kasy lub ich przedstawiciele.
         3. Kadencja Rady Rolników trwa 3 lata.
         4. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego przed upływem
           kadencji Rady Rolników:
           1) odwołuje członka, jeżeli złożył on rezygnację lub jeżeli o
             odwołanie wystąpiła organizacja zgłaszająca,
           2) może po zasięgnięciu opinii Rady Rolników, odwołać członka,
             jeżeli bez usprawiedliwionych przyczyn nie bierze on udziału w
             pracach Rady Rolnikw w okresie czterech kolejnych posiedzeń
             plenarnych lub jeżeli zachodzą istotne przeszkody w jego dalszym
             udziale w pracach Rady Rolników.
         5. Uzupełnienia składu Rady Rolników w toku kadencji dokonuje się w
           trybie przewidzianym dla powołania.";
58) w art. 68:
   a) uchyla się ust. 3,
   b) ust. 4 i 5 otrzymują brzmienie:
     "4. Rada Rolników podejmuje uchwały bezwzględną większością głosów przy
       obecności co najmniej połowy członków Rady Rolników, z tym że w sprawach
       określonych w art. 11 ust. 2, art. 13 ust. 4, art. 14 ust. 8 i art. 15
       ust. 2 jest wymagana większość dwóch trzecich głosów. Regulamin Rady
       Rolników może przewidywać podejmowanie uchwał kwalifikowaną większością
       głosów także w innych sprawach.
     5. Członkowi Rady Rolników w związku z udziałem w pracach Rady Rolników
       przysługuje ryczałtowe wynagrodzenie.",
   c)  po ust. 5 dodaje się ust. 5a w brzmieniu:
     "5a. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, określi w
       drodze rozporządzenia:
         1) tryb zgłaszania kandydatów na członków Rady Rolników,
         2) regulamin i zasady wynagradzania członków Rady Rolników,
           uwzględniając funkcję pełnioną w Radzie Rolników i wydatki ponoszone
           w związku z udziałem w pracach Rady.";
59)  art. 70 otrzymuje brzmienie:
     "Art. 70. W sprawach, o których mowa w art. 8 ust. 5, art. 11 ust. 2, art.
           13 ust. 4, art. 14 ust. 8, art. 15 ust. 2 i art. 82 ust. 2, Rada
           Rolników przedstawia swój wniosek, stanowisko lub opinię wraz z
           uzasadnieniem obejmującym w szczególności ocenę skutków finansowych
           projektowanej regulacji.";
60) uchyla się art. 72;
61) w art. 74:
   a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
     "1.  Prezes Kasy, w terminie do dnia 31 marca każdego roku, przedstawia
       Radzie Rolników sprawozdanie z działalności Kasy i funduszu składkowego
       w poprzednim roku.",
   b) po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
     "1a. Rada Rolników rozpatruje sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1, i
       uchwala opinię wraz z ewentualnymi wnioskami, w terminie do dnia 30
       kwietnia.";
62) w art. 76:
   a) ust. 2 otrzymuje brzmienie:
     "2. Podstawy finansowe ubezpieczenia i działalności Kasy stanowią także
       fundusze emerytalno-rentowy, administracyjny oraz prewencji i
       rehabilitacji, którymi dysponuje Prezes Kasy.",
   b) po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
       "2a. Fundusze, o których mowa w ust. 2, są państwowymi funduszami
         celowymi.";
63) art. 76a otrzymuje brzmienie:
      "Art. 76a. 1. Nadzór nad funduszem składkowym pełni Rada Nadzorcza
             Funduszu Składkowego.
         2. W skład Rady Nadzorczej Funduszu Składkowego wchodzi 5
           przedstawicieli Rady Rolników i 2 przedstawicieli wyznaczonych przez
           ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego oraz po
           1 przedstawicielu wyznaczonym przez ministra właściwego do spraw
           finansów publicznych i ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.
         3. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego po
           zasięgnięciu opinii Rady Rolników, nadaje, w drodze zarządzenia,
           statut funduszowi składkowemu.";
64) w art. 77:
   a) ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:
     "1. Fundusz składkowy jest przeznaczony na finansowanie:
         1) świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i
           macierzyńskiego,
         2) bezpośrednich kosztów funkcjonowania Rady Rolników,
         3) kosztów zarządzania funduszem i wykonywania jego zobowiązań jako
           osoby prawnej,
         4) działalności Kasy, o której mowa w art. 66,
         5) niedoboru funduszu administracyjnego, o którym mowa w art. 79 ust.
           3, oraz funduszu prewencji i rehabilitacji, o którym mowa w art. 80
           ust. 3.
     2. Fundusz składkowy tworzy się ze składek na ubezpieczenie wypadkowe,
       chorobowe i macierzyńskie oraz z innych źródeł określonych w statucie
       funduszu składkowego, zapewniając pełne pokrycie wydatków funduszu
       składkowego oraz odpisów, o których mowa w art. 79 ust. 2 i art. 80 ust.
       2.",
   b)  ust. 4 otrzymuje brzmienie:
     "4. W razie powstania niedoboru funduszu składkowego, może być zaciągnięty
       kredyt bankowy w wysokości niezbędnej do pokrycia niedoboru. Spłatę
       kredytu uwzględnia się przy ustalaniu wysokości składki na ubezpieczenie
       wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w okresie jego spłaty.";
65) w art. 78 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
   "2. Fundusz emerytalno-rentowy tworzy się:
     1)  ze składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe,
     2) z refundacji ze środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na pokrycie:
         a)  wydatków na świadczenia z innego ubezpieczenia społecznego, o
           których mowa w ust. 1 pkt 2,
         b) wydatków wynikających z art. 25 ust. 2a pkt 1 w związku z art. 25
           ust. 4,
     3)  z uzupełniającej dotacji z budżetu państwa,
     4)  z dotacji z budżetu państwa przeznaczonej na składki na ubezpieczenie
       zdrowotne osób, o których mowa w ust. 1 pkt 5.";
66)  w art. 79 ust. 2 i 3 otrzymują brzmienie:
   "2. Fundusz administracyjny tworzy się z:
     1) odpisów od funduszu składkowego i od funduszu emerytalno-rentowego, w
       wysokości do 9% planowanych wydatków funduszu składkowego i do 3,5%
       planowanych wydatków funduszu emerytalno-rentowego,
     2) refundacji przez właściwe instytucje kosztów związanych z realizacją
       ubezpieczenia zdrowotnego oraz realizacją innych zadań powierzonych
       Prezesowi Kasy na podstawie odrębnych przepisów.
   3. W razie powstania niedoboru funduszu administracyjnego, niedobór ten
     pokrywa się ze środków funduszu składkowego.";
67) art. 80 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 80. 1. Fundusz prewencji i rehabilitacji jest przeznaczony na
             finansowanie kosztów rzeczowych wynikających z realizacji zadań
             Kasy, o których mowa w art. 21b, 63 i 64.
         2.  Fundusz prewencji i rehabilitacji tworzy się z odpisu od funduszu
           składkowego, w wysokości do 5% planowanych wydatków z tego funduszu,
           oraz dotacji z budżetu państwa.
         3.  W razie powstania niedoboru funduszu prewencji i rehabilitacji,
           niedobór ten pokrywa się ze środków funduszu składkowego.";
68)  uchyla się art. 81 ;
69) art. 83 otrzymuje brzmienie:
       "Art. 83. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w
              porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych
              określi, w drodze rozporządzenia, sposób prowadzenia gospodarki
              finansowej Kasy, w tym tryb sporządzania planu rzeczowo-
              finansowego Kasy, państwowych funduszy celowych i funduszu
              składkowego, będących w dyspozycji Prezesa Kasy i dokonywania w
              nich zmian oraz gromadzenia i wydatkowania środków z tych
              funduszy, mając na względzie zapewnienie prawidłowego przepływu
              tych środków.";
70) użyte w art. 8 w ust. 5, w art. 11 w ust. 2, w art. 47 w ust. 3, w art. 58
  ust. 5, w art. 59 w ust. 2 oraz w art. 68 w ust. 2 w różnych przypadkach
  wyrazy "Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej" zastępuje się użytymi w
  odpowiednich przypadkach wyrazami "minister właściwy do spraw zabezpieczenia
  społecznego".
                                        
                                     Art. 2.
W ustawie z dnia 12 września 1996 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym
rolników (Dz.U. Nr 124, poz. 585) uchyla się art. 2.
                                        
                                     Art. 3.
W ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z
2003 r. Nr 159, poz. 1548, Nr 162, poz. 1568 i Nr 190, poz. 1864 oraz z 2004 r.
Nr 19, poz. 177) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 23:
   a) w ust. 1 uchyla się pkt 5,
   b) uchyla się ust. 2,
   c) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
     "3. Minister właściwy do spraw rozwoju wsi sprawuje nadzór nad
       działalnością Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a w
       zakresie spraw wymienionych w ust. 1 pkt 1 i 4 lit. c oraz pkt 8 - nad
       działalnością Agencji Nieruchomości Rolnych.";
2) w art. 31:
   a) w ust. 1 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:
     "1a) ubezpieczenia społecznego rolników,",
   b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
     "3. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego sprawuje nadzór
       nad Prezesem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz Prezesem
       Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.".
                                        
                                     Art. 4.
W ustawie z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie
(Dz.U. Nr 52, poz. 539 oraz z 2003 r. Nr 229, poz. 2273) wprowadza się
następujące zmiany:
1)  w art. 7 uchyla się ust. 2;
2)  w art. 10 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
   "1) nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gruntów
     będących gospodarstwem rolnym w rozumieniu przepisów o podatku rolnym,".
                                        
                                     Art. 5.
1. Rolnik lub domownik, prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą lub
  współpracujący przy prowadzeniu tej działalności, podlegający ubezpieczeniu
  społecznemu rolników w dniu wejścia w życie ustawy, jest zobowiązany, w
  terminie do dnia 30 września 2004 r. udokumentować Kasie Rolniczego
  Ubezpieczenia Społecznego, w jakiej formie jest opodatkowana prowadzona przez
  niego pozarolnicza działalność gospodarcza lub działalność, przy której jest
  osobą współpracującą, a w przypadku prowadzenia działalności w 2003 roku,
  udokumentować także wysokość należnego podatku za ten rok.
2. Rolnik lub domownik zostaje wyłączony z ubezpieczenia z końcem trzeciego
  kwartału 2004 r., jeżeli z dokumentu, wymienionego w ust. 1 wynika, że
  prowadzona przez niego pozarolnicza działalność gospodarcza lub działalność,
  przy której prowadzeniu jest osobą współpracującą, jest opodatkowana na
  zasadach innych, niż określone w przepisach o zryczałtowanym podatku
  dochodowym lub należny za ubiegły rok podatek przekroczył kwotę 2528 zł.
3. Niedostarczenie dokumentów, wymienionych w ust. 1, powoduje ustanie
  ubezpieczenia z końcem trzeciego kwartału 2004 r.
                                        
                                     Art. 6.
1. Osoba, podlegająca w dniu wejścia w życie ustawy ubezpieczeniu z tytułu
  prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej, podlega temu ubezpieczeniu
  na dotychczasowych zasadach, jeżeli rodzaj i rozmiar prowadzonej produkcji
  wskazuje, że jest to dział specjalny w rozumieniu ustawy, o której mowa w
  art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
2. Osoba, o której mowa w ust. 1, jest zobowiązana, w terminie do dnia 30
  września 2004 r., dostarczyć Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
  zaświadczenie organu podatkowego o rodzajach i rozmiarach prowadzonej
  produkcji.
3. Jeżeli z dostarczonych dokumentów wynika, że prowadzona przez daną osobę
  działalność nie stanowi działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu
  ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,
  ubezpieczenie tej osoby ustaje z dniem 30 września 2004 r.
4. Niedostarczenie zaświadczenia w terminie określonym w ust. 2 uważa się za
  nieprowadzenie przez daną osobę działu specjalnego w rozumieniu ustawy, o
  której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą i powoduje ustanie
  ubezpieczenia z dniem 30 września 2004 r.

                                     Art. 7.
Osoby mające ustalone prawo do renty inwalidzkiej rolniczej, na podstawie
przepisów dotychczasowych, uważa się za osoby mające ustalone prawo do renty
rolniczej z tytułu niezdolności do pracy.
                                        
                                     Art. 8.
1. Osobom pobierającym renty inwalidzkie z ubezpieczenia społecznego rolników
  indywidualnych i członków ich rodzin, które osiągnęły wiek 60 lat dla kobiet
  i 65 lat dla mężczyzn, przyznaje się z urzędu emeryturę z ubezpieczenia
  społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin w wysokości
  dotychczas pobieranej renty inwalidzkiej.
2. Osobom pobierającym renty inwalidzkie rolnicze przyznane na podstawie ustawy
  wymienionej w art. 1 niniejszej ustawy, które do dnia wejścia w życie
  niniejszej ustawy osiągnęły wiek 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn,
  przyznaje się z urzędu emeryturę rolniczą w wysokości nie niższej od
  dotychczas pobieranej renty inwalidzkiej, jeżeli osoba ta spełnia warunki
  określone w art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy wymienionej w art. 1 niniejszej
  ustawy.
3. Osobom, o których mowa w ust. 1, które osiągnęły wiek 60 lat dla kobiet i 65
  lat dla mężczyzn do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy oraz osobom, o
  których mowa w ust. 2, przyznanie emerytur nastąpi w ciągu 6 miesięcy od dnia
  wejścia w życie niniejszej ustawy.
                                        
                                     Art. 9.
Ilekroć przepisy odrębne uzależniają prawo do świadczeń od stałej lub
długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, należy przez to
rozumieć całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym.
                                        
                                    Art. 10.
W sprawach o przyznanie:
   1)  jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej
     zaistniałego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy,
   2)  emerytury rolniczej
   -  wszczętych, a niezakończonych wydaniem decyzji przed dniem wejścia w
     życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
                                        
                                    Art. 11.
Środki finansowe pozostałe po zlikwidowanym funduszu rezerwowym zasilają, w
równych częściach, fundusz prewencji i rehabilitacji oraz fundusz
administracyjny.
                                        
                                    Art. 12.
Dotychczasowy statut funduszu składkowego zachowuje moc do czasu wydania statutu
funduszu składkowego na podstawie art. 76a ust. 3 ustawy, o której mowa w art.
1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
                                        
                                    Art. 13.
Kadencja dotychczasowej Rady Ubezpieczenia Społecznego Rolników powołanej na
podstawie art. 67 ust. 3 ustawy wymienionej w art. 1 niniejszej ustawy ustaje z
dniem 31 grudnia 2004 r.
                                        
                                    Art. 14.
Dotychczasowe przepisy wykonawcze, wydane na podstawie:
   1) art. 13 ust. 3 ustawy wymienionej w art. 1 niniejszej ustawy, zachowują
     moc do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych na podstawie art. 13
     ust. 4 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą;
   2) art. 14 ust. 3 ustawy wymienionej w art. 1 niniejszej ustawy, zachowują
     moc do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych na podstawie art. 14
     ust. 8 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą;
   3) art. 45 ust. 5 ustawy wymienionej w art. 1 niniejszej ustawy, zachowują
     moc do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych na podstawie art. 45
     ust. 5 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie dłużej jednak niż przez
     okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy;
   4) art. 61 ust. 2 ustawy wymienionej w art. 1 niniejszej ustawy zachowują
     moc do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych na podstawie art. 61
     ust. 2 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie dłużej jednak niż przez
     okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy;
   5) art. 68 ust. 5 ustawy wymienionej w art. 1 niniejszej ustawy, zachowują
     moc do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych na podstawie art. 68
     ust. 5a w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie dłużej jednak niż przez
     okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
                                        
                                    Art. 15.
Przepisy art. 1 ust. 1 pkt 3 i ust. 1a ustawy wymienionej w art. 1 w brzmieniu
nadanym niniejszą ustawą stosuje się od dnia uzyskania przez Rzeczpospolitą
Polską członkostwa w Unii Europejskiej.
                                        
                                    Art. 16.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 2 maja 2004 r., z wyjątkiem art. 1 pkt 65, pkt 66
i pkt 67, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2005 r.



_______________________________
[1]  Niniejszą  ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 12 września  1996  r.  o
 zmianie  ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ustawę z dnia 26  kwietnia
 2001 r. o rentach strukturalnych.
[2] Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz.U. z 1998
 r.  Nr 106, poz. 668, Nr 117, poz. 756, z 1999 r. Nr 60, poz. 636, z 2001 r. Nr
 73,  poz.  764, z 2002 r. Nr 113, poz. 984, z 2003 r. Nr 45, poz. 391,  Nr  228
 poz. 2255 i Nr 229 poz. 2273.
[3]  Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz.U. z 1997 r.  Nr 160, poz.
1083,  z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 1999 r. Nr 11, poz. 95 i Nr 92, poz.  1062,
z  2000 r. Nr 94, poz. 1037, Nr 116, poz. 1216, Nr 120, poz. 1268 i Nr 122, poz.
1315, z 2001 r. Nr 16, poz. 166, Nr 39, poz. 459, Nr 42, poz. 475, Nr 110,  poz.
1189, Nr 125, poz. 1368 i Nr 130, poz. 1452, z 2002 r. Nr 89, poz. 804, Nr  113,
poz.  984,  Nr 153, poz. 1271 i Nr 169, poz. 1387, z 2003 r. Nr 130, poz.  1188,
Nr  137,  poz. 1302, Nr 170, poz. 1660 i Nr 228, poz. 2255 i poz.  2256  oraz  z
2004 r. Nr 29, poz. 257.



                                                                   
                               Załącznik do ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r.
                                        
        Tabela rodzajów i rozmiarów działów specjalnych produkcji rolnej
                                        
   Lp.                         Rodzaje upraw i produkcji
   1.   Uprawy roślin ozdobnych i pozostałych w szklarniach ogrzewanych powyżej
        100 m2
   2.   Uprawy w szklarniach nieogrzewanych powyżej 100 m2
   3.   Uprawy roślin ozdobnych i pozostałych w tunelach foliowych ogrzewanych
        powyżej 200 m2
   4.   Uprawy grzybów i ich grzybni - powyżej 100 m2 powierzchni uprawowej
   5.   Drób rzeźny:
        a) kurczęta - powyżej 1000 szt. (w skali roku)
        b) gęsi - powyżej 500 szt. (w skali roku)
        c) kaczki - powyżej 500 szt. (w skali roku)
        d) indyki - powyżej 500 szt. (w skali roku)
        e) strusie - powyżej 20 szt. (w skali roku)
   6.   Drób nieśny:
        a) kury nieśne (w stadzie reprodukcyjnym) - powyżej 2.000 szt. (w skali
        roku)
        b) gęsi (w stadzie reprodukcyjnym) - powyżej 200 szt. (w skali roku)
        c) kaczki (w stadzie reprodukcyjnym) - powyżej 500 szt. (w skali roku)
        d) indyki (w stadzie reprodukcyjnym) - powyżej 500 szt. (w skali roku)
        e) kury (produkcja jaj konsumpcyjnych) - powyżej 1.000 szt. (w skali
        roku)
        f) strusie (w stadzie reprodukcyjnym) - powyżej 6 szt. (w skali roku
   7.   Zakłady wylęgu drobiu (zdolność produkcyjna - liczba jaj):
        a) kurczęta - powyżej 3.000 szt.
        b) gęsi - powyżej 3.000 szt.
        c) kaczki - powyżej 3.000 szt.
        d) indyki - powyżej 3.000 szt.
        e) strusie - powyżej 50 szt.
   8.   Zwierzęta futerkowe - powyżej 50 szt. samic stada podstawowego:
        a) lisy i jenoty
        b) norki
        c) tchórzofretki
        d) szynszyle
        e) nutrie
        f) króliki
   9.   Pasieki powyżej 80 rodzin
  10.   Hodowla i chów świń poza gospodarstwem rolnym powyżej 100 szt.